Worstelen met cijfers: eindeloos sudoku

De sudoku heeft Nederland veroverd. De cijferpuzzel werd afgelopen zomer in ons land geïntroduceerd en half oktober werden de eerste Nederlandse Kampioenschappen gehouden. Behalve online, in kranten en in boekjes is er nu ook een cd-rom waarmee u Eindeloos Sudoku kunt spelen (€ 9,99).

Jessie van Loon

Jong en oud is verslingerd aan de puzzels die met enig logisch nadenken door iedereen op te lossen zijn. Een sudoku is een puzzel van negen bij negen vakjes waarvan een klein aantal al is ingevuld. De bedoeling is de overige vakjes ook in te vullen, zodat in elke rij en in elke kolom de cijfers 1 tot en met 9 één keer voorkomen. De puzzel is onderverdeeld in negen blokjes van drie bij drie, die elk ook weer eenmaal de cijfers 1 tot en met 9 moeten bevatten. Dit klinkt ingewikkelder dan het is: wiskundige kennis is niet vereist, aangezien de symbolen geen betekenis hebben. Symbolen zoals letters kunnen ook gebruikt worden.
Anders dan vaak wordt gedacht, is de sudoku niet ontstaan in Japan. De naam is wél Japans: sudoku betekent ‘uniek cijfer’. Het spel is gebaseerd op het zogenaamde Latijnse vierkant dat de Zwitserse wiskundige Leonhard Euler in de achttiende eeuw ontwikkelde. Twintig jaar geleden dook het cijfervierkant op in Japan. De opgaven moesten echter door mensen in elkaar gezet worden. De grote doorbraak kwam toen de Nieuw-Zeelander Wayne Gould er in 2004 als eerste in slaagde een computerprogramma te schrijven dat sudoku’s kon genereren.

Online Sudoku
Puzzelsport biedt op www.tazuku.nl gratis twee sterren sudoku’s aan. Voor de moeilijkere varianten is een toegangscode vereist waarvoor u een speciale puzzel in een Denksport-boekje op moet lossen. Op www.sentinelli.nl/sudoku.html vindt u een simpel gebruiksvriendelijk sudoku-programmaatje. Met een muisklik op create verschijnt een puzzel op uw beeldscherm.Een nadeel van het spelen van sudoku’s op de computer is dat u niet in de kantlijn of in een vakje wat mogelijke cijfercombinaties kunt neerkrabbelen. Bij het online spelen hebt u bovendien een openstaande internetverbinding nodig.
Puzzelen is een ideaal tijdverdrijf in de wachtkamer, in de trein of voor zomaar vijf minuutjes tussendoor. Tip: print een puzzel uit (klik in uw browser op het icoontje met de printer) en u kunt met uw potlood aantekeningen maken en puzzelen waar en wanneer u maar wilt.

Eindeloos Sudoku
Goed nieuws voor mensen zonder internetaansluiting: de cd-rom Eindeloos Sudoku biedt u dezelfde mogelijkheden als de verschillende websites en het aantal puzzelvarianten is zelfs groter. Na installatie van het programmaatje op uw computer kunt u kiezen uit zes typen puzzels in verschillende moeilijkheidsgraden, waaronder de gewone sudoku, de junior-variant, de sudoku-mini en de sudoku-acht.

Installeren: de zelfstartende cd-rom opent met een registratiescherm om lid te worden van de Mindscape Club. Wie hier geen zin in heeft, kan dit venster sluiten waarna de installatie verdergaat. Het programma wordt standaard in de directory Program Files gezet. U volgt de Nederlandstalige instructies op het scherm. Voor het gebruik van de helpfunctie is Acrobat Reader vereist. De helpfunctie is echter mager en geeft alleen een beknopte uitleg over de sudoku. Voor wie al eens een sudoku gemaakt heeft, is deze functie overbodig.

Kader: Tips om een sudoku te lijf te gaan
- Concentreer u op één cijfer, liefst een cijfer dat al vaker voorkomt.
- Begin met een blok, rij of kolom die al bijna vol is.
- Blijf de strategieën herhalen. Elke keer als u een cijfer hebt ingevuld, blijven er minder mogelijkheden over.

© Jessie van Loon, december 2005